Toevallig Groen - Zaailingen van de stad
Stedelijk groen bestaat vooral uit aangelegde tuinen, parken en plantsoenen. Maar de natuur kiest zelf ook plekken uit in de stad waar ze haar eigen oerkracht laat zien. Op de meest onverwachte plekken duiken struiken of bomen op die spontaan zijn ontkiemd: zaailingen.
Het project ‘Toevallig Groen, Zaailingen van de Stad’ wil de spontaan opgekomen zaailingen van bomen en heesters uit hun anonimiteit halen en ze onder de aandacht brengen als een waardevolle toevoeging in de stedelijke vergroening.
In 2021 is het project gestart met een reeks verhalen over zaailingen en de band van Utrechters met zo’n boom, uitgezonden op RTV Utrecht en gepubliceerd in de DUIC, een expositie in het Centraal Museum en de introductie van de statuslabel ‘Zaailing gewenst’ en de zaailingen kaart.
Gevolgd door een reizende expositie, lezingen en de rubriek ‘Zaailing van de maand’ in de DUIC.
Wat is een zaailing?
Een zaailing is alles wat uit zaad aan vegetatie opkomt. Dat kunnen plantjes zijn maar ook bomen en heesters. Met het project Toevallig Groen, Zaailingen van de Stad, richten wij ons vooral op de spontaan opgekomen bomen en heesters.
Hoe kan je een zaailing herkennen?
Als een boom of heester niet geplant is, is het in principe een zaailing. Meestal groeien ze op plekken waar geen of nauwelijks onderhoud wordt verricht. Luwteplekken tegen een (particuliere) muur of hek, restplekjes of braakliggende stukken grond. De meeste voorkomende soorten zijn es, esdoorn, berk of iep maar ook kom je minder bekende soorten tegen zoals amberboom, goudenregen, walnoot, hemelboom en zelfs ook de vijg.
Bekijk de video’s
Lees de verhalen
Bestel het boekje voor maar €7,50
En ontmoet Paulus die zijn iep in de vorm van een cipres snoeit om zo altijd een vakantiegevoel te hebben, de ongehoorzame bomenburgemeester die een vijg op de kademuur laat groeien en student Yvette die hoopt dat haar pluim-es het wint van een electriciteitskastje.
Het boekje ‘Toevallig Groen, Zaailingen van de Stad’ is de bundeling van 12 verhalen van markante zaailingen en de band van Utrechters met zo’n boom.
Bestel door een mail te sturen naar post@jessicavanessen.nl
Statuslabel ‘Zaaling gewenst’
Wil je dat jouw gevonden zaailing blijft? Hang er dan een label aan. Met het aanbrengen van het statuslabel Zaailing
Gewenst, geef je aan dat je de spontaan opgekomen boom of heester waardeert en dat je graag wil dat deze kan uitgroeien en zo lang mogelijk, zonder gevaar voor zijn omgeving, een bijdrage kan gaan vormen aan de vergroening van de stad. De statuslabels zijn te verkrijgen op de stadsboerderijen van Utrecht Natuurlijk.
Statuslabel bestellen?
Heb je een project waar je zaailingen wilt voorzien van een statuslabel? Je kunt weerbestendige statuslabels bestellen tegen kostprijs (100 statuslabels voor €12,50 + verzendkosten) zolang de voorraad strekt via post@jessicavanessen.nl.
De start van Zaailingen van de Stad
Op 9 september 2021 startte het project met de uitreiking van het eerste statuslabel aan wethouder Lot van Hooijdonk. Diezelfde week verscheen het eerste bewonersverhaal bij RTV Utrecht en in De Utrechtse Internet Courant (DUIC). Van 9 september 2021 tot 1 mei 2022 was de expositie Zaailingen van de Stad een onderdeel van de tentoonstelling De Botanische Revolutie in het Centraal Museum. Op drie dagen in september en oktober konden bewoners deelnemen aan de wandeling Zaailingen, Zocher en de zachte Stad. Lees hier het verslag van de wandeling.
Vanaf september 2022 tot juli 2024 reisde de tentoonstelling door de stad en was te zien bij Steck, Het stadskantoor, de bibliotheek op het Neude, Griftsteede, Eilandsteede, Castellum Hoge Woerd en tijdens het bomenbal op het Jaarbeursplein. Tevens was het project onderdeel van de tentoonstelling Stad = Natuur in KunstLoc Brabant in Tilburg en bij ‘Kunst Unlocked’ in het Werkwarenhuis te Den Bosch. Hans van Lunteren hield natuurcolleges op de Utrechtse stadsboerderijen en bij Steck, verzorgde een Wilde Stadscafé, gaf een speciale lezing voor ambtenaren van de gemeente Utrecht en inspiratielezingen tijdens bijeenkomsten van BuurtNatuur030 en Hack je Stadsie.
Bij de gebieden Rotsoord, Eilandsteede en de Vechtoever zijn acties ingezet en gesprekken gevoerd met diverse betrokkenen om hier ‘Zaailing Gewenst Zones’ van te maken.
De pers over Zaailingen van de Stad
In 2022 verscheen er een mooie recensie van Kunstloc Brabant over de meditatieve wandeling langs Toevallig Groen. Ook in 2021 besteedde de pers mooie aandacht aan het project Toevallig Groen, Zaailingen van de Stad. Zo schreef DUIC een artikel op 6 september en 9 september, komt het aan bod in de papieren DUIC van 10 september en schoven we aan bij het radioprogramma Aan Tafel! op donderdag 9 september.
Op 11 mei 2025 is de initiatiefnemer van Toevallig Groen, Zaailingen van de stad, Hans van Lunteren overleden.
Het project stopt niet en zal net als een zaailing zijn eigen
weg zoeken. Afgelopen maanden heeft het een beetje weinig water en voeding gehad, is het gestopt met groeien, maar er zijn takjes die op elk moment weer kunnen uitlopen.
Wil je voeding geven aan het project of meer informatie?
Neem gerust contact op via post@jessicavanessen.nl.
Hans van Lunteren (initiatiefnemer en beeldend kunstenaar) en Jessica van Essen (bioloog en illustrator) hebben 4 jaar samen aan dit project gewerkt en in perioden daarvan samen met Hans van Dijk (journalist), Utrecht Natuurlijk, Centraal Museum, RTVUtrecht en DUIC.
Het project is mede mogelijk gemaakt door de financiering van de gemeente Utrecht, Carel Nengerman Fonds, Prins Bernhard Cultuurfonds, Fonds NME en Fentener van Vlissingen fonds. En eerdere bijdragen van Stichting Stokroos, K.F. Hein Fonds, en het Mondriaan Fonds.
